دانش آموزان کلاس دوازدهم می توانم جواب سوالات کارگاه متن پژوهی درس هفتم فارسی را در ادامه مشاهده کنند.کارگاه متنپژوهی به عنوان یکی از بخش های کلیدی کتاب فارسی دوازدهم که شامل قلمرو زبانی، قلمرو فکری و قلمرو ادبی هست فضایی را برای تحلیل و واکاوی عمیقتر متون ادبی فراهم میکند.
کارگاه متن پژوهی درس هفتم فارسی دوازدهم
1- از متن درس، معادل معنایی برای قسمتهای مشخّص شده، بیابید.
- بیم آن است کز غم عشقت / سر برآرد دلم به شیدایی
پاسخ: سودایی (*شیدایی: دیوانگی)
- درد هرکس را که بینی در حقیقت چاره دارد / من ز عشقت با همه دردی که دارم ناگزیرم
پاسخ: لابد
2- واژههای مهمّ املایی را در متن درس بیابید و بنویسید.
پاسخ: حُسن / طالب / مطلوب / وصول / واسطه / مأوا / غایت / مسلّم / ایثار / فرض / ممات / سودا / زیرکی / بیرایی / قُوت / حدیث / مُحب / حبیب / خاص تر / معرفت / دیوانگی / حیات.
3- به جمله های زیر و نقش دستوری واژه ها توجّه کنید:
الف) نهاد + مسند + فعل
پاسخ: (عشق، آتش است / به خدا رسیدن فرض است / عشق، خاصتر از محبّت است )
ب) نهاد + مفعول + مسند + فعل
پاسخ: (همه آن را عشق خوانند / او همه جهان را آتش بیند )
1- کاربرد نمادین «پروانه» را در متن درس و سروده زیر بررسی و مقایسه کنید.
ببین آخر که آن پروانه خوش / چگونه میزند خود را به آتش
چو از شمعی رسد پروانه را نور / درآید پرزنان پروانه از دور
پاسخ: در تمام موارد، «پروانه» نماد عاشق حقیقی، بیباک و جان بر کف است که در شوق وصال معشوق خود، میسوزد.
2- برای هر یک از آرایه های زیر، نمونهای از متن درس بیابید.
- کنایه
پاسخ: ( به هر دیده روی ننماید / رخت نهادن در جایی / در عشق قدم نهادن )
- تشبیه
پاسخ: ( عالم عشق / عشق، آتش است / تا از معرفت و محبّت دو پایه نردبان نسازد / آتش عشق )
- سجع
پاسخ: ( بی آتش قرار ندارد و در آتش وجود ندارد / جمله نامهای حُسن یکی جمال است و یکی کمال )
1- سهروردی، شرط دستیابی به عالم عشق را چه میداند؟
پاسخ: شرط دستیابی به عالم عشق این است که انسان، معرفت و محبّت را مانند دو پلّه از نردبان کمال قرار دهد.
2- درک و دریافت خود را از عبارتهای زیر بنویسید.
- الف) سودای عشق از زیرکی جهان بهتر ارزد و دیوانگی عشق بر همهعقلها افزون آید.
پاسخ: برتری عشق بر عقل نزد عاشقان و عارفان و ارزشمندی عشق را بیان میکند.
- ب) ای عزیز، به خدا رسیدن فرض است، و لابد هرچه به واسطه آن به خدا رسند، فرض باشد به نزدیک طالبان.
پاسخ: بیان میکند که چون لازمه رسیدن به خداوند، عشق است؛ بنابراین واجب و ضروری است.
3- درباره ارتباط معنایی هر بیت زیر با متن درس توضیح دهید.
- الف) صبر بر داغ دل سوخته باید چون شمع / لایق صحبت بزم تو شدن آسان نیست (*بزم: محفل، ضیافت)
پاسخ: مفهوم بیت به لزوم شایستگی در عشق دلالت دارد. هر کسی قابلیت بهرهمندی از آن را ندارد؛ مگر اینکه با تلاش این شایستگی را کسب کند: «عشق هر کسی را به خود راه ندهد و به همه جایی مأوا نکند و به هر دیده روی ننماید»
- ب) من که هر آنچه داشتم اول ره گذاشتم / حال برای چون تویی اگر که لایقم بگو
پاسخ: مفهوم بیت به ترک تعلّقات مادی برای کسب وصال دلالت دارد. عاشق باید دلبستگی های مادّی را رها کند تا از عشق بهرهمند شود: «در عشق قدم نهادن کسی را مسلّم شود که با خود نباشد و ترک خود بکند و خود را ایثار عشق کند»
- پ) بی عشق زیستن را جز نیستی، چه نام است؟ / یعنی اگر نباشی، کار دلم تمام است
پاسخ: مفهوم بیت به عشق ورزیدن دلالت دارد. عشق، اصلِ زندگی و زندگیِ راستین است که موجب حیات بخشی به انسان میشود: «وجود عاشق از عشق است؛ بی عشق چگونه زندگانی کند؟ حیات از عشق می شناس و ممات بی عشق مییاب»
- ت) میتواند حلقه بر در زد حریم حُسن را / در رگ جان، هرکه را چون زلف، پیچ و تاب هست
پاسخ: مفهوم بیت به داشتن روحی نا آرام و پُرشور دلالت دارد. کسی میتواند به حریم حُسن راه یابد که عشق در وجودش باشد: «به حُسن – که مطلوب همه است – دشوار میتوان رسیدن، زیرا که وصول به حُسن ممکن نشود، الّا به واسطه عشق»
درک و دریافت صفحه ۵۷ فارسی دوازدهم
1- این شعر را با متن درس ششم، از نظر لحن و آهنگ خوانش مقایسه کنید.
پاسخ: ابیات درس ششم از ابیات سروده شفیعی کدکنی کوتاهتر هستند. همچنین صبح ستاره باران را میتوان به چهار قسمت برابر تقسیم کرد و خواند؛ امّا درس ششم چنین حالتی ندارد. موضوع شعر درس ششم عرفانی و تعلیمی است که با لحن و آهنگی ملایم، تکراری و یکنواخت بیان میشود تا در مخاطب اثر گذارتر باشد؛ در حالیکه این غزل استاد شفیعی، شعری عاشقانه است که با لحن و آهنگی شادمانه، پُرتحرّک و وزنی بلند خوانده میشود.
2- شفیعی کدکنی، در کدام بیت، از شاعری پیشین تأثیر گرفته است؟ توضیح دهید.
پاسخ: در بیت پنجم این سروده، شاعر از آرایه ادبی «تضمین» بهره برده است و بخشی از شعر سعدی را آوردهاست:
شعر سعدی شیرازی: سعدی به روزگاران مهری نشسته بر دل / بیرون نمیتوان کرد الّا به روزگاران
شعر شفیعی کدکنی: گفتی «به روزگاران مهری نشسته» گفتم / «بیرون نمیتوان کرد حتّی به روزگاران»
محدثه راد، نویسنده و تولید کننده محتواهای اختصاصی در پورتال گهر. علاقمند به نویسندگی محتواهای خبری، فرهنگی و سرگرمی در پورتال گهر
