کارگاه متن پژوهی درس دوم فارسی دوازدهم [جواب کامل سوالات]

کارگاه متن پژوهی درس دوم فارسی دوازدهم یکی از بخش هایی است که هر ساله سوالات آن در امتحانات میان ترم و پایان ترم وجود دارد و تکرار می شود.تسلط بر این سوالات به دانش آموزان کمک می کند تا به خوبی این سوالات را آموخته و در امتحانات نمره کامل را از آن خود کنند.

کارگاه متن پژوهی درس دوم فارسی دوازدهم

قلمرو زبانی

۱) معنای واژه‌های مشخص شده را بنویسید.

گر بدین حال تو را محتسب اندر بازار بیند، بگیرد و حد زند. (خواجه نظام الملک توسی)

پاسخ:

 محتسب: ماموری که کار وی نظارت بر اجرای احکام دین بود

از بهر تو صد بار مالمت بکشم / گر بشکنم این عهد ، غرامت بکشم (مولوی)

پاسخ:

غرامت: تاوان، جبران خسارت مالی و غیر آن

۲) فعل های مشخّص شده را از نظر کاربرد معنایی بررسی کنید.

گفت: «نزدیک است والی را سرای، آن جا شویم» / گفت: «والی از کجا در خانهٔ خمّار نیست؟»

پاسخ:

شویم اولی: (از مصدر «شدن» در معنای «برویم»)
شویم دومی: (در معنای «وجود ندارد»)

زاهد ظاهرپرست از حال ما آگاه نیست / در حق ما هر چه گوید جای هیچ اکراه نیست. (حافظ)

پاسخ:

نیست اولی: نمی باشد (فعل اسنادی)
نیست دومی: : وجود ندارد (فعل تام)

ریشه‌های ما به آب / شاخه‌های ما به آفتاب می‌رسد / ما دوباره سبز می‌شویم (قیصر امین‌پور)

پاسخ: می شویم: می گردیم (فعل اسنادی)

جواب قلمرو ادبی 

۱) سروده زیر را از نظر شیوه گفت‌وگو، با متن درس مقایسه کنید؛ سپس بنویسید این نوع گفت‌وگو در اصطلاح ادبی چه نام دارد؟

نخستین بار گفتش کز کجائی / بگفت از دار ملک آشنائی
بگفت آن جا به صنعت در چه کوشند / بگفت انده خرند و جان فروشند
بگفتا جان فروشی در ادب نیست / بگفت از عشقبازان این عجب نیست
بگفت از دل شدی عاشق بدین سان؟ / از دل تو می‌گویی من از جان
بگفتا دل ز مهرش کی کنی پاک / بگفت آنگه که باشم خفته در خاک
بگفت او آن من شد زو مکن یاد / بگفت این کی کند بیچاره فرهاد
چو عاجز گشت خسرو در جوابش / نیامد بیش پرسیدن صوابش
به یاران گفت کز خاکی و آبی / ندیدم کس بدین حاضر جوابی (نظامی)

پاسخ:

هر دو متن پرسش و پاسخ میان دو نفر است که هر کدام از طرفین تلاش می‌کنند با استدلال و برهان عقلی و منطقی حریف و رقیب خود را مُجاب کنند و در نهایت او را شکست دهند. در این نوع گفت‌وگو، طرفین به تهدید، تحقیر و تمسخر یکدیگر می‌پردازند. این نوع گفت‌وگو در اصطلاح ادبی «مناظره» نام دارد.

۲) متن درس از نظر شیوه بیان (جِد – طنز) با این سرودهٔ حافظ چه وجه اشتراکی دارد؟

با محتسبم عیب مگویید که او نیز / پیوسته چو ما در طلب عیش مدام است

پاسخ:

هر دو نوشته به طنز (شیوه بیان) دستیاران حکومتی را به ریشخند می گیرد و ایشان را به فساد و رشوه خواری متهم می کند.

قلمرو فکری

۱) هر یک از مصراع‌های زیر، به کدام پدیده اجتماعی زمان شاعر اشاره دارد؟

گفت: «دیناری بده پنهان و خود را وارهان»

پاسخ:

(رشوه‌خواری مأموران حکومتی)

گفت: «جرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست.»

پاسخ:

(نابسامانی اوضاع سیاسی – اقتصادی جامعه)

۲) در هر یک از بیت‌های زیر، بر چه موضوعی تأکید شده است؟

پاسخ:

بیت هشتم اهمیت عقل و توجه نکردن به ظاهر
بيت نهم بر اصل گناه نه کم و زیاد بودن آن.

۳) دربارهٔ ارتباط موضوعی متن درس با هر یک از بیت‌های زیر توضیح دهید.

دور شو از برم ای واعظ و بیهوده مگوی / من نه آنم که دگر گوش به تزویر کنم (حافظ)

پاسخ:

به دورویی و دورنگی دستیاران حکومتی اشاره دارند.

گفت مست: «ای محتسب، بگذار و رو / از برهنه کی توان بردن گرو؟» (مولوی)

پاسخ:

به زورگویی، فاسد و رشوه خواری دستیاران حکومتی و تنگدستی مردم اشاره دارند.

mohadese.rad

محدثه راد، نویسنده و تولید کننده محتواهای اختصاصی در پورتال گهر. علاقمند به نویسندگی محتواهای خبری، فرهنگی و سرگرمی در پورتال گهر