کلگی توزیع آب(water sprinkler head) بخش مرکزی تقسیم آب داغ ورودی به برج خنک کننده و پاشش آن بر روی پکینگها میباشد که به آن اسپرینکلر هد و آب پخش کن نیز میگویند. آب پخش کن نوعی کلگی یا هدر بوده که آب گرم برگشتی از دستگاه چیلر برای خنک شدن به آن وارد میشود. به عبارت ساده کلگی اسپرینکلر وظیفه توزیع یکنواخت آب در داخل برج خنک کن را بر عهده دارد. در برخی موارد به کلگی توزیع آب منیفولد برج خنک کننده (cooling tower manifold) نیز گفته میشود. کلگی های توزیع آب معمولاً از جنس فلزی همچون برنج، آلومینیوم، چدن، استیل ارائه می گردند. در ادامه با طرح چندین سوال و پاسخ به آنان موضوع را روشن تر خواهیم کرد.

الف میزان فشار و سرعت مورد نیاز برای آب پخش کن چه مقدار است؟
ب انواع کلگی های توزیع آب کدام اند؟
ج مزایا و معایب هر یک از انواع اسپرینکلرهد چیست؟
د کلگی آب برج خنک کننده را چگونه میسازند؟
هـ آب پخش کن کولینگ تاور از چه اجزایی ساخته میشود؟
و کارخانه دماگستر آیا در تولید اسپرینکلر هد امکانات لازم را دارد؟
فشار و سرعت چرخش کلگی توزیع آب
کارکرد درست آب پخش کن در کولینگ تاور به میزان فشار آب ورودی دستگاه وابسته است. رعایت حداقل مقدار فشار جریان آب داغ از مهمترین نکات در این موضوع است. اصولاً فشار استاندارد برای چرخش کلگی حداقل 2 و حداکثر 3 بار محاسبه می شود. افزایش فشار موجب زیادی در سرعت و کاهش آن منجر به کندی حرکت آب پخش کن خواهد شد. مهندسین طراح سرعت چرخش استاندارد اسپرینکلر هد را معادل 6 الی 8 دور در دقیقه (8rpm) در نظر میگیرند. البته سرعت گردشی آّب پخش کن خود تابعی از فشار ورودی اب به کلگی است.
انواع کلگی توزیع آب
الف) برنجی:
بهترین گرید متریالی در ساخت آب پخش کن برنج یا برنز است. این آلیاژ بدلیل ساختار بسیار مقاوم در برابر رسوب گرفتگی و مقاومت بالا در برابر اسید کاربرد فراوانی دارد. عموماً در شرایط صنعتی و کارخانجات بدلیل عدم دسترسی به آب با املاح پایین و مرغوب از نوع برنجی در ساخت کلگی تقسیم آب استفاده می شود. منیفولد برنجی کولینگ تاور اغلب نسبت به سایر انواع آن طول عمر بالاتری نیز خواهد داشت.

مزایای اسپرینکلر برنجی:
- طول عمر و استحکام بالا
- پایداری مکانیکی در برابر فشار ورودی آب و لرزش های جریان سیال
- خاصیت ضد رسوب گرفتگی در برابر املاح موجود در آب
- دارای قابلیت اسیدشویی و رسوب زدایی با اسید دیسکلر مخصوص
ب)آلومینیوم:
یکی از ارزان ترین و پرکاربردترین انواع کلگی توزیع برج خنک کن نوع آلومینیوم AL است. گریدهای مختلف شمش آلومینیوم همچون شماره 7000 و 6000 از رایج ترین نوع در ساخت آب پخش کن به شمار می روند. متاسفانه نوع آلومینیوم کلگی عمر بسیار بالایی در شرایط کیفی آب پایین نخواهد داشت. اکثراً پس از مدت کوتاهی آب پخش کن آلومینیوم بدلیل رسوب گرفتگی در قسمت اتصالی بین استاتور و روتور دچار بریدگی میشود. در اغلب موارد نیز مهره اتصالی به اسپرینکلر شل شده و از بخش چرخان و ثابت از یکدیگر فاصله میگیرند.

مزیت های آب پخش کن آلومینیوم:
- سبکی و وزن پایین و چرخش با فشار پایین تر
- افت فشار هیدرولیکی کمتر به پمپ سیرکولاتور
- صرفه اقتصادی و قیمت مناسب در مقایسه با استیل و برنج
- افزایش سرعت ساخت و تعویض راحت
ج)پلاستیک:
صرفاً در سایزهای 3 و 4 اینچ از جنس پلیمرهای پلی پروپیلن یا تفلون در ساخت و تولید کلگی توزیع آب استفاده میکنیم. دلیل این امر مقاومت بسیار خوب پلاستیک در برابر اسید و رسوبات متشکل از آب میباشد. آب پخش کن پلاستیکی با روش تزریق پلاستیک و نوع تفلونی با روش تراشکاری تولید میگردند.
مزایای اسپرینکلر پلاستیکی:
- سبکی و افت فشار بسیار کم در برابر جریان آب گرم
- مقاومت دمایی خوب در برابر آب های داغ (حداکثر 90 درجه سانتیگراد)
- صرفه اقتصادی ایده آل در قیاس با مدل استیل و برنز
- محدودیت در تولید با سایزهای کوچک (فقط 3 اینچ و 4 اینچ)
د)استیل:
آلیاژهای مختلف استیل همانند SS316 ، SS304 در شرایط خاص در ساختار کلگی توزیع بکار برده می شوند. آب پخش کن های جنس استیل اصولاً از نوع برنجی سبک تر و همچنین مقاومت بالایی نیز در برابر اسیدشویی و رسوب گرفتگی دارند. اسپرینکلر هد استیل با روش ریخته گری و تراشکاری با دستگاه CNC ساخته می شوند. اگر دنبال یک جنس دائمی هستین لزوماً استیل و برنج توصیه می شود.
مزایای اسپرینکلرهد استنلس استیل:
- قابلیت تولید در سایزهای بسیار بزرگ 10 و 12 اینچ
- سرعت ساخت و تعویض بسیار خوب
- مقاومت شیمیایی در برابر اسید و بخارات اسید بشدت خورنده
- استحکام مکانیکی بسیار زیاد در مقابل با لرزش و فشارهای آب بالاتر از 3 بار
روش ساخت کلگی توزیع آب
از آنجا که جنس عمده این قطعات از فلزات تشکیل میشود، این تجهیزات با روش های ریخته گری و تراشکاری تولید میگردند. مدل برنجی، آلومینیوم، تفلون و استیل دقیقاً مطابق با همین قاعده عمل میکنند. در مرحله اول شمش آلیاژ مورد نیاز به کوره ریخته گری هدایت میشود. دمای کوره ذوب با توجه به نوع آلیاژ و پارامتر نقطه ذوب و سختی فلز تنظیم میگردد. پس از تعیین دما و ذوب فلزات این مذاب به درون قالب هدایت میشود. در مرحله بعد خنک کاری قالب توسط آب سرد ورودی از برج خنک کننده است. پس از سرد شدن و جداسازی قطعه از قالب به واحد تراشکاری انتقال مییابد. در دستگاه CNC نقشه و جزئیات کلگی توزیع آب به نرم افزار وارد خواهد شد. پس از این مرحله قطعه طی یک زمان مشخص تحت تراشکاری دستگاه قرار می گیرد. پس از تولید بخش های مختلف کلگی، این لوازم وارد برای تجمیع به بخش مونتاژ انتقال پیدا میکنند.
اجزای اصلی کلگی توزیع
الف) بخش استاتور: قسمت ثابت هد اب پخش کن مستقیماً بر روی لوله اصلی ورودی کولینگ تاور نصب می گردد. استاتور از یک طرف به لوله ورودی و از طرف دیگر به روتور (دوار) اتصال مییابد. قسمت استاتور در سایزهای بزرگتر از 6 اینچ به صورت فلنچی و در سایزهای کوچک از نوع پله ای هستند.
ب)بخش دوار: جریان آب ورودی پس از برخورد به این قسمت باعث چرخیدن آن می شوند. چرخش جز دوار موجب هدایت آب گرم به لوله های بازویی (لوله آرم) میگردد. آب گرم پس از ورود به این لوله ها از طرق سوراخ های بسیار کوچک بر روی پکینگ ها پاشش می کند.
ج) بلبرینگ: این قطعه با نام bearing وظیفه ارتباط میان بخش ثابت و دوار را بر عهده دارد. بلبرینگ ها یکی درون شافت چرخان و دیگری در کف قسمت کاسه نمد قرار خواهند گرفت. بلبرینگهای آب پخش کن برج خنک کننده عموماً از تیپ Z هستند. برند ناچی ژاپن و KG چین از رایج ترین بلبرینگ های مورد کاربرد در اسپرینکلرهد به شمار میروند.
سخن آخر نویسنده:
شرکت تهویه دماگستر امروزه یکی از سازندگان اصلی کلگی های توزیع آب در متریال های مختلف می باشد. این مجموعه با هدف بهبود کیفی این محصولات از بکارگیری بهترین آلیاژ ها در ساختار آنها بهره می جوید. گروه کارخانجات دماگستر اکنون با ایجاد واحد کنترل کیفی و آزمایشگاه متالوژی در بهبود این مطلب گام بزرگی برداشته است. ضمناً این شرکت تعداد بسیار زیادی از انواع سایز کلگی توزیع آب در سایزهای 3 الی 8 اینچ به صورت آماده تحویل ارائه مینماید.

مدیر مسئول و سردبیر مجله اینترنتی گهر با بیش از 14 سال سابقه در حوزه وب، برنامه نویسی و سئو .تولید محتوا در پورتال گهر یکی از علاقمندی های من هست و در کنار آن مسئولیت نظارت بر محتوای نویسندگان