با فرارسیدن فصلهای پاییز و زمستان، شرایط رانندگی دستخوش تغییرات اساسی میشود. بارش باران و برف، لغزندگی سطح آسفالت، برودت شدید هوا و کاهش دید افقی، چالشهای متعددی را برای رانندگان ایجاد میکنند. در این میان، حیاتیترین قطعه ایمنی خودرو که مستقیمترین نقش را در جلوگیری از تصادفات جادهای و شهری بر عهده دارد، سیستم ترمز است.
رانندگی در جادههای خیس و یخزده نیازمند عملکرد ۱۰۰ درصدی و بینقص ترمزها است؛ زیرا مسافت ترمزگیری در جادههای لغزنده بهطور چشمگیری افزایش پیدا میکند. کوچکترین نقص فنی، فرسودگی لنت، نامتعادل بودن عملکرد چرخها یا آسیبدیدگی دیسک ترمز میتواند کنترل خودرو را در لحظات حساس کاملاً از دست راننده خارج کند. در ادامه، خطرات و آسیبهای رایج سیستم ترمز در پاییز و زمستان و راهکارهای مقابله با آنها را بررسی میکنیم. با ما همراه باشید.

خطر کاهش چسبندگی و افزایش مسافت ترمزگیری
یکی از مهمترین چالشهای رانندگی در پاییز و زمستان، کاهش ضریب اصطکاک میان تایرها و سطح جاده است. طبق محاسبات فیزیک حرکتی، مسافت لازم برای توقف کامل خودرو بر روی آسفالت خیس تا دو برابر و بر روی جادههای یخزده و برفی تا چهار برابر افزایش پیدا میکند.
در این شرایط، اگر قطعات سیستم ترمز نیز دچار استهلاک باشند، خطر چند برابر میشود. لنتهای فرسوده توان ایجاد اصطکاک استاندارد را ندارند و فشار ناهمگون روی دیسکها باعث انحراف خودرو به یک سمت هنگام ترمزگیری روی سطح لغزنده میشود. برای حفظ امنیت خود و سرنشینان، قبل از شروع بارشهای شدید، بررسی ضخامت لنتها و اقدام برای خرید لنت ترمز اصل و باکیفیت اولین گام ایمنی است.
شوک حرارتی و تاب برداشتن دیسک ترمز در بارندگی
یکی از حادترین مشکلاتی که در روزهای بارانی و برفی برای دیسکهای ترمز رخ میدهد، پدیدهای به نام شوک حرارتی است. هنگام رانندگی و ترمزگیریهای پیدرپی، اصطکاک بین لنت و دیسک ترمز دمای دیسک را به چندصد درجه سانتیگراد میرساند. وقتی خودرو در این حالت به ناگاه وارد چالههای پر از آب باران یا آب حاصل از ذوب برف میشود، پاشش ناگهانی آب سرد روی دیسک داغ باعث انقباض سریع و ناهمگون فلز میشود. این تغییر دمای ناگهانی دلایل اصلی زیر را به همراه دارد:
- تاب برداشتن دیسک: تاب داشتن دیسک ترمز باعث ایجاد لرزش شدید در فرمان و پدال ترمز هنگام ترمزگیری میشود.
- ایجاد ترکهای میکروسکوپی: فلز دیسک دچار ساختار شکننده شده و در ترمزگیریهای شدید احتمال شکستن آن وجود دارد.
- کاهش سطح تماس لنت و دیسک: لکههای سخت یا نامساوی روی سطح دیسک مانع از درگیر شدن کامل لنت شده و قدرت ترمزگیری را کاهش میدهد.
اگر هنگام ترمزگیری در جاده لرزشی زیر پای خود یا روی غربیلک فرمان خودرو احساس میکنید، دیسک ترمز خودروی شما تاب برداشته است و حتماً باید نسبت به تراشکاری یا خرید دیسک ترمز جدید اقدام کنید.

خطر یخزدگی مایع ترمز و گیر کردن کالیپرها
سرمای شدید زمستان میتواند بر سیالات و قطعات متحرک سیستم ترمز تأثیر منفی بگذارد. روغن ترمز بهطور طبیعی خاصیت جذب رطوبت دارد. اگر بیش از دو سال از تعویض روغن ترمز گذشته باشد، میزان رطوبت موجود در آن افزایش یافته و در دماهای زیر صفر درجه، این رطوبت دچار یخزدگی یا غلیظ شدن شدید میشود. یخزدگی یا آلودگی مایع ترمز میتواند منجر به اختلالات زیر شود:
- سفت شدن یا چسبیدن پدال ترمز: انتقال نیرو از پمپ به چرخها با تأخیر یا قطعی مواجه میشود.
- گیر کردن پیستون کالیپر: پینها و پیستونهای کالیپر ترمز به دلیل نفوذ آب و نمکهای جاده که برای ذوب برف پاشیده میشوند، دچار زنگزدگی شده و گیر میسازند. این موضوع باعث درگیر ماندن دائمی لنت با دیسک، داغ شدن شدید چرخ و سوزاندن لنت ترمز میشود.
نفوذ نمک، گل و لای به سیستم ترمز و خوردگی قطعات
در فصل زمستان، شهرداریها برای باز نگهداشتن معابر از مخلوط نمک و ماسه استفاده میکنند. این ترکیب محلولی بسیار خورنده ایجاد میکند که همراه با گل و لای به زیربندی و قطعات ترمز خودرو میپاشد. نمک سرعت اکسیداسیون و زنگزدگی فلز دیسک و پیچهای هواگیری را به شدت افزایش میدهد. قرار گرفتن ذرات ماسه و سنگریزههای ریز بین لنت و دیسک باعث ایجاد خط و خشهای عمیق روی دیسک ترمز و تولید صدای ناهنجار جیغ یا خرخر میشود.
شستوشوی منظم زیربندی خودرو در فصل زمستان برای زدودن نمک و آلودگیها از روی کالیپرها و دیسکها یکی از اقدامات پیشگیرانه مهم است.
عملکرد ضعیف سیستم ABS در صورت خراب بودن قطعات مصرفی
سیستم ترمز ضد قفل (ABS) یکی از مهمترین تکنولوژیهای ایمنی برای جلوگیری از قفل شدن چرخها و حفظ کنترل فرمان در جادههای لغزنده زمستانی است. اما باید توجه داشت که سیستم ABS یک دستوردهنده الکترونیکی است و اجرای صحیح آن به سلامت قطعات مکانیکی بستگی دارد.
اگر لنت ترمز بیکیفیت یا شیشه کرده (داغشده و غیراستاندارد) باشد، یا سطح دیسک ترمز صدمه دیده باشد، حتی با فعالشدن و تقتق کردن سیستم ABS، خودرو مسافت زیادی را روی جاده لغزنده طی میکند تا متوقف شود. بنابراین سلامت مکانیکی ترمز، شرط اول کارکرد درست سیستمهای هوشمند ایمنی است.
نکات کلیدی جهت نگهداری از سیستم ترمز در پاییز و زمستان
برای ایمنی در روزهای بارانی و برفی، رعایت نکات زیر توسط کارشناسان خودرو توصیه میشود:
- بازرسی چشمی قبل از شروع سرما: ضخامت لنتها، سلامت لاستیکهای بوستر و سطح روغن ترمز را قبل از شروع بارشها چک کنید.
- خشک کردن ترمزها بعد از عبور از آبگرفتگی: اگر از داخل چالهآب عمیقی عبور کردید، چند بار به آرامی پدال ترمز را فشار دهید تا حرارت ایجاد شده، رطوبت روی لنتها و دیسک را تبخیر و خشک کند.
- عدم استفاده طولانی از ترمز دستی در سرمای شدید: پس از رانندگی در برف و گل، در صورت امکان خودرو را در دنده بگذارید و از کشیدن محکم ترمز دستی برای مدت طولانی خودداری کنید، زیرا احتمال یخ زدن سیم ترمز دستی وجود دارد.
- استفاده از قطعات یدکی استاندارد: از نصب لنتهای نامرغوب و دیسکهای غیرشرکتی که در برابر شوک حرارتی مقاومت ندارند جداً خودداری کنید.
کلام آخر
رانندگی در فصلهای پاییز و زمستان زیباییهای خاص خود را دارد، اما مستلزم هوشیاری بالاتر و مراقبت ویژه از خودرو است. خطراتی نظیر کاهش چسبندگی جاده، شوک حرارتی دیسک ترمز و نفوذ نمک و رطوبت، سلامتی سیستم ترمز را به شدت تهدید میکنند. با بررسیهای دورهای، تعویض به موقع مایع ترمز و استفاده از قطعات یدکی باکیفیت، میتوانید خطرات رانندگی در شش ماهه دوم سال را به حداقل برسانید.
فروشگاه تخصصی آفاق لنت بهعنوان مرجع تامین قطعات ایمنی خودرو، انواع لنت ترمز، دیسک ترمز و مایعات استاندارد را از برندهای معتبر بینالمللی و داخلی عرضه میکند. با اطمینان از سلامت سیستم ترمز خودروی خود، سفرهای زمستانی ایمن و آرامشبخش را تجربه کنید.

مدیر مسئول و سردبیر مجله اینترنتی گهر با بیش از 14 سال سابقه در حوزه وب، برنامه نویسی و سئو .تولید محتوا در پورتال گهر یکی از علاقمندی های من هست و در کنار آن مسئولیت نظارت بر محتوای نویسندگان