انواع سرنگ های تزریقات

سرنگ چیست؟

سرنگ یکی از پرکاربردترین ابزارهای پزشکی است که نقش حیاتی در درمان بیماران، تزریق دارو، نمونه‌گیری و حتی انجام برخی از اقدامات تشخیصی ایفا می‌کند. 
اگرچه در نگاه اول، همه سرنگ‌ها شبیه به نظر می‌رسند، اما در واقعیت انواع مختلفی از سرنگ‌ها وجود دارد که هر یک با طراحی خاص خود برای کاربردی مشخص تولید شده‌اند. 
آشنایی با این تنوع نه‌تنها برای پزشکان و پرستاران اهمیت دارد، بلکه برای بیماران و حتی افرادی که در خانه نیاز به استفاده از سرنگ دارند نیز بسیار ضروری است. 
در ادامه این مطلب به بررسی انواع سرنگ تزریق و ویژگی‌های هر یک می‌پردازیم.

معرفی انواع سرنگ تزریق

سرنگ لوئر لاک (Luer Lock) یا سرپیچ‌دار

یکی از ایمن‌ترین انواع سرنگ‌ها، سرنگ لوئرلاک است. در این مدل، سرسوزن از طریق یک اتصال پیچی روی بدنه قفل می‌شود و همین موضوع احتمال جدا شدن ناگهانی سوزن یا نشت دارو را به حداقل می‌رساند. 
به دلیل امنیت بالا، این سرنگ در تزریق داروهای حساس مانند داروهای شیمی‌درمانی یا واکسن‌ها بسیار پرکاربرد است.
بیشتر سرنگ‌های لوئرلاک سه‌تکه هستند و وجود واشر سیلیکونی در پیستون، حرکت نرم و دقیق مایع را ممکن می‌سازد. این ویژگی باعث شده خرید سرنگ لوئرلاک برای بیمارستان‌ها و کلینیک‌های تخصصی یک انتخاب مطمئن باشد.

سرنگ لوئر اسلیپ (Luer Slip)

سرنگ لوئراسلیپ رایج‌ترین نوع سرنگ در بازار است. در این مدل، اتصال سوزن با فشار ساده روی بدنه انجام می‌شود و خبری از قفل مارپیچی نیست. همین ویژگی باعث می‌شود استفاده از آن سریع و آسان باشد.
این نوع سرنگ در تزریقات روزمره، نمونه‌گیری خون یا حتی مصارف آزمایشگاهی کاربرد دارد. البته در صورت اعمال فشار بالا، احتمال نشت دارو وجود دارد، اما به دلیل قیمت مناسب و دسترس‌پذیری بالا، همچنان یکی از پرطرفدارترین گزینه‌ها محسوب می‌شود.

سرنگ انسولین

سرنگ انسولین مخصوص بیماران دیابتی طراحی شده و با ویژگی‌های خاص خود، امکان تزریق دقیق و بدون درد انسولین را فراهم می‌کند. درجه‌بندی این سرنگ‌ها به جای میلی‌لیتر، بر اساس واحد انسولین (IU) است و معمولاً در ظرفیت‌های ۵۰ یا ۱۰۰ واحد تولید می‌شوند.
نوک این سرنگ‌ها می‌تواند ثابت یا جداشونده باشد و برخی مدل‌ها با طراحی لوئرلاک برای تزریق‌های حساس‌تر هم عرضه می‌شوند. به دلیل ظرافت و نازکی سوزن، سرنگ انسولین علاوه بر دیابت، در حوزه زیبایی برای تزریق بوتاکس یا مزوتراپی نیز کاربرد دارد.

سرنگ توبرکولین (Tuberculin Syringe)

این سرنگ‌ها معمولاً ظرفیت ۱ سی‌سی دارند و برای تزریق حجم‌های بسیار کم مایع به‌کار می‌روند. طراحی باریک و درجه‌بندی دقیق آن‌ها امکان تزریق کنترل‌شده را فراهم می‌کند.
سرنگ توبرکولین برای تست سل (PPD)، تزریق واکسن یا داروهای غلیظ و حساس کاربرد دارد. به دلیل دقت بالا، در نوزادان، سالمندان و بیماران حساس نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سرنگ گاواژ

سرنگ گاواژ بیشتر برای تغذیه بیماران از طریق لوله معده (NGT)، شست‌وشوی معده یا تخلیه ترشحات کاربرد دارد. 
این سرنگ‌ها معمولاً در ظرفیت‌های بزرگ مانند ۳۰، ۵۰ یا حتی ۱۰۰ سی‌سی تولید می‌شوند و برخلاف سایر سرنگ‌ها فاقد سوزن هستند.

نوک آن‌ها به شکل مخروطی یا کاتتری طراحی شده تا به‌راحتی به لوله متصل شود. این سرنگ‌ها در بخش‌های اورژانس، مراقبت ویژه و حتی دامپزشکی نقش مهمی ایفا می‌کنند.

سرنگ شیشه‌ای

سرنگ شیشه‌ای یکی از قدیمی‌ترین اما دقیق‌ترین انواع سرنگ‌هاست. این سرنگ‌ها قابلیت استریل‌سازی در اتوکلاو را دارند و می‌توان چندین بار از آن‌ها استفاده کرد.
به دلیل شفافیت و مقاومت بالا، در آزمایشگاه‌ها، تزریق داروهای حساس یا در حوزه زیبایی (مانند تزریق بوتاکس) همچنان پرکاربرد هستند. هرچند نسبت به سرنگ‌های پلاستیکی قیمت بالاتری دارند، اما دقت و استحکام آن‌ها مزیتی بزرگ محسوب می‌شود.

سرنگ شست‌وشو

این سرنگ‌ها بیشتر در دندان‌پزشکی و جراحی‌ها استفاده می‌شوند. طراحی آن‌ها بدون سوزن و معمولاً با نوک بلند یا خمیده است تا امکان شست‌وشوی زخم یا کانال‌های دندان را فراهم کنند.
در اتاق عمل یا مراقبت‌های خانگی نیز برای تخلیه یا شست‌وشوی ترشحات به‌کار می‌روند. ظرفیت آن‌ها بسته به نوع کاربرد بین ۱۰ تا ۵۰ سی‌سی متغیر است.

سرنگ دو سرسوزن

این سرنگ‌ها برای افزایش ایمنی طراحی شده‌اند. یک سوزن برای کشیدن دارو از ویال و دیگری برای تزریق به بیمار استفاده می‌شود. به این ترتیب احتمال انتقال آلودگی یا ایجاد آبسه به حداقل می‌رسد.
در بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، سرنگ دو سرسوزن به دلیل کاهش ریسک عفونت بسیار مورد استقبال قرار گرفته است.

سرنگ‌های تخصصی در زیبایی

تزریق بوتاکس و فیلر نیازمند سرنگ‌هایی ظریف و ایمن است. دو نوع سرنگ پرکاربرد در این حوزه عبارت‌اند از:
•    سرنگ کانولا: با نوک گرد و انعطاف‌پذیر که احتمال آسیب به رگ‌ها را کاهش می‌دهد.
•    سرنگ انسولینی BD: سرنگی بسیار ظریف و دقیق با طراحی لوئرلاک که برای تزریق بوتاکس به‌طور گسترده استفاده می‌شود.

انواع حجم سرنگ‌های تزریقی

سرنگ ۵ سی‌ سی

سرنگ ۵ سی‌ سی یکی از رایج‌ترین و پرمصرف‌ترین انواع سرنگ تزریق است که تقریباً در تمام مراکز درمانی و حتی در خانه مورد استفاده قرار می‌گیرد. این سرنگ به دلیل حجم متوسط، برای تزریق داروهای عمومی، واکسن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها بسیار کاربرد دارد.
طراحی آن معمولاً در دو مدل دو‌تکه و سه‌تکه انجام می‌شود؛ مدل سه‌تکه به دلیل داشتن واشر سیلیکونی، حرکت نرم‌تری دارد و احتمال نشت دارو را به حداقل می‌رساند. سرنگ ۵ سی‌سی هم با اتصال لوئر اسلیپ و هم لوئر لاک در بازار موجود است و انتخاب آن بستگی به نوع کاربرد و حساسیت تزریق دارد.

سرنگ ۱۰ سی‌سی

سرنگ ۱۰ سی‌ سی بیشتر برای تزریق داروهایی با حجم نسبتاً زیاد یا رقیق‌سازی داروها مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع سرنگ علاوه بر تزریقات داخل عضلانی، در کارهای آزمایشگاهی و حتی برای شست‌وشوی زخم نیز کاربرد دارد.
بدنه مدرج و شفاف آن امکان کنترل دقیق دوز دارو را فراهم می‌کند و همین موضوع باعث شده یکی از ابزارهای اصلی در بخش‌های بیمارستانی باشد. سرنگ ۱۰ سی‌سی نیز مانند سرنگ ۵ سی‌سی در مدل‌های دو‌تکه و سه‌تکه عرضه می‌شود و بسته به نیاز پزشک یا پرستار، انتخاب متفاوتی خواهد داشت.

سرنگ 20 سی‌سی

سرنگ 20 سی‌سی برای تزریق‌های با حجم بالاتر یا کاربردهای خاص‌تر طراحی شده است. این سرنگ در مواردی که نیاز به انتقال مقدار بیشتری مایع باشد، مانند شست‌وشوی کاتترها یا تغذیه از طریق لوله گوارشی، استفاده می‌شود.

سرنگ 50 سی‌سی

سرنگ 50 سی‌سی، که گاهی تا 60 سی‌سی مدرج می‌شود، برای کاربردهای سنگین‌تر مانند تغذیه گاواژ یا شست‌وشوی معده طراحی شده است. این سرنگ معمولاً بدون سرسوزن و با نوک مخروطی برای اتصال به لوله‌های پزشکی استفاده می‌شود.

نکات مهم در انتخاب سرنگ تزریق

• همیشه از سرنگ‌های استریل و یکبار مصرف استفاده کنید.
• حجم سرنگ را متناسب با نوع تزریق انتخاب کنید.
• برای داروهای حساس، استفاده از سرنگ‌های سه‌تکه و لوئرلاک توصیه می‌شود.
• از خرید سرنگ‌های فاقد نشان استاندارد یا بدون بسته‌بندی مطمئن خودداری کنید.

saeid

مدیر مسئول و سردبیر مجله اینترنتی گهر با بیش از 14 سال سابقه در حوزه وب، برنامه نویسی و سئو .تولید محتوا در پورتال گهر یکی از علاقمندی های من هست و در کنار آن مسئولیت نظارت بر محتوای نویسندگان