در چند ماهِ اخیر، هزینه تأمین کالا، اجاره مغازه و قبوض خدماتی آنقدر بالا رفته که بسیاری از فروشگاههای کوچک دیگر نمیتوانند مثل قبل فعالیت کنند؛ سبد خرید مشتریان کوچکتر شده و تعداد زیادی از مردم فقط ضروریترین کالاها را برمیدارند.
حالا صاحبان فروشگاه میان دو ترس گیر کردهاند. اگر قیمتها را بالا ببرند، نگران از دست دادن مشتریان است و اگر هم قیمتها را ثابت نگه دارد، حاشیه سودش آنقدر کم میشود که با یک شوک کوچک ممکن است به صفر برسد. در چنین وضعیتی، پرسش اصلی این است که این موج تورمی از کجا میآید و چرا بیش از همه روی شانه فروشگاههای کوچک مینشیند. در ادامه این خبر از رسانه گهر، اول به سراغ ریشههای این تورم میرویم و بعد راهکارهایی را بررسی میکنیم که این نگرانیها را به طور کامل حل نمیکند، اما میتواند فشار آن را برای مغازهداران قابلتحملتر کند.
تورم از کجا میآید؟
تورم برای مغازهداران فروشگاههای کوچک یک عدد در گزارشهای اقتصادی نیست، بلکه واقعیتی است که هر صبح روی فاکتور خرید، روی برچسب قیمت قفسهها و حتی روی نگاه مشتریها میبینند. برای فهمیدن این که چرا فشار تورم تا این حد روی فروشگاههای کوچک اثرگذار است، باید چند مورد را بررسی کنیم؛ از خبرهای اقتصاد جهانی تا تصمیمهای داخل کشور و در نهایت هزینههای روزمره یک سوپرمارکت محلی.
در کنار شوکهای بیرونی، بخش مهمی از تورمی که بر روی مردم و مغازهدارها اثر میگذارد، از دل اقتصاد داخلی میآید. در گزارشهای رسمی بانک مرکزی و مرکز آمار، بارها به رشد بالای نقدینگی و افزایش سطح عمومی قیمتها اشاره شده است. به زبان ساده، وقتی حجم پول در اقتصاد خیلی سریعتر از تولید و خدمات رشد میکند، ارزش آن پول پایین میآید و قدرت خرید مردم کم میشود.
بخش قابل توجهی از کالاهای سوپرمارکتی یا مواد اولیه آنها به شکل مستقیم یا غیرمستقیم به ارز وابسته است. هر بار که در خبرها از نوسان نرخ ارز و جهش قیمت آن صحبت میشود، مغازهدار میداند که این خبر دیر یا زود به شکل فاکتور جدید و لیست قیمت تازه به درِ مغازه او میرسد. حتی اگر کالا تولید داخل باشد، بسیاری از بستهبندیها، مواد اولیه یا ماشینآلات مورد استفاده در خط تولید به نرخ ارز گره خوردهاند و همین، اثر موج ارزی را به قفسه سوپرمارکت منتقل میکند.
در کنار این فشار، تورم عمومی باعث میشود صاحبان ملک اجاره مغازه را بالا ببرند و حقوق کارکنان نیز افزایش پیدا کند. به این ترتیب، فروشگاههای کوچک از دو طرف تحت فشار قرار میگیرد؛ از یک طرف هزینه خرید کالا و نگهداری موجودی روی قفسهها بالا میرود و از طرف دیگر، هزینههای ثابت مثل اجاره و حقوق بالا میکشد. در این میان، سبد خرید مشتری هم کوچکتر شده و همین ترکیب است که باعث میشود تورم بیش از همه روی شانه فروشگاههای کوچک و سوپرمارکتهای محلی سنگینی کند.
راهکارهای کاهش فشار تورم بر فروشگاههای کوچک
هیچ فروشگاهی نمیتواند تورم را متوقف کند. تورم، حاصل تصمیمهای کلان، شرایط جهانی و سیاستهایی است که بیرون از مغازه اتفاق میافتد. با این حال، صاحب فروشگاه مجبور نیست فقط تماشاگر باشد. میتواند روی چیزهایی تمرکز کند که در اختیار خودش است و فشار را از روی شانههایش کم کند، حتی اگر اصل تورم سر جایش بماند.
تورم برای مغازهدار یعنی هزینههای بیشتر، سبد خرید کوچکتر مشتری و ترس از روزی که دخل، خرج را پوشش ندهد. در چنین وضعیتی، هر تصمیم ساده روزمره، تبدیل به یک انتخاب مهم میشود؛ این که چه چیزی بخرد، چقدر روی قفسه نگه دارد، چطور قیمت بگذارد و چگونه با مشتری حرف بزند. راهکارهای کاهش هزینه فروشگاه که در ادامه معرفی میکنیم معجزه نمیکنند، اما میتوانند جلوی عمیقتر شدن ضرر را بگیرند و مغازه را در بازی نگه دارند.
در دوران تورم، هر فاکتور جدید مثل یک تعهد سنگین است. خرید نباید بر اساس شایعه و شنیدن این جمله باشد که این کالا فردا گران میشود. تمرکز باید روی کالاهای پرفروش و ضروری باشد؛ همان چیزهایی که مردم حتی در سختترین شرایط از سبد خریدشان حذف نمیکنند.
مغازهدار اگر مرتب موجودی را بررسی کند، تاریخ انقضا را زیر نظر بگیرد و کالاهای کمگردش را شناسایی کند، میتواند سفارشها را سبکتر و دقیقتر کند. تکیه بر سابقه واقعی فروش، بهجای حدس و حافظه، باعث میشود سرمایه نخوابد و پول در کالاهایی به هدر نرود که ماهها هیچکس سراغشان نمیآید.
افزایش ناگهانی و بیقاعده قیمتها، اعتماد چند ساله را در چند روز از بین میبرد. بهتر است قیمتها بهصورت مرحلهای و منطقی تنظیم شوند و برچسبهای واضح روی قفسهها نصب شود تا مشتری سرگردان نماند. همین نظم ساده در برچسبگذاری، پیام احترام و شفافیت به مشتری میدهد.
راه دیگر، طراحی بستههای کوچکتر و اقتصادی است. خیلی از خانوادهها دیگر توان خرید بستههای بزرگ را ندارند، اما نسخه کوچکتر همان محصول را میتوانند مدیریت کنند. این کار کمک میکند کالا بهطور کامل از سبد خرید حذف نشود، بلکه در قالبی متناسب با توان مالی مشتری باقی بماند.
وقتی هر فروشگاه زیر فشار هزینههاست، قفسه بندی فقط برای زیبایی نیست، برای بقاست. چیدمان درست قفسهها باعث میشود کالاهای پرفروش در دیدرس مشتری قرار بگیرد، مسیر حرکت او در فروشگاه منطقیتر شود و زمان حضورش کمی بیشتر شود.
قفسه سوپرمارکتی استاندارد به همراه قفسه وسط فروشگاهی کمک میکند مشتری با محصولات بیشتری روبهرو شود، بدون آن که احساس بینظمی کند. استندهای نزدیک صندوق هم جای مناسبی برای کالاهای کمحجم و پرفروش است که در لحظه آخر وارد سبد خرید میشوند. تفاوت بین قفسههای قدیمی و شلوغ با قفسهبندی استاندارد در دوره تورم، فقط ظاهری نیست، در مجموع فروش ماهانه خودش را نشان میدهد.
صرفهجویی ضروری است، اما نه به هر قیمتی. خاموش کردن افراطی چراغها، کم کردن بیحساب نیرو یا حذف رفتارهای صمیمی خودتان، شاید در کوتاهمدت هزینهها را کاهش دهد، اما در بلندمدت مشتریان شما را از بین میبرد.
بهتر است کاهش هزینه از جاهایی شروع شود که مشتری مستقیم نمیبیند؛ مثل بهینهکردن مصرف انرژی، تنظیم درست دمای یخچالها، مذاکره دوباره با تأمینکنندگان و انتخاب تجهیزاتی که دوام بیشتری دارند. این نوع مدیریت، تورم را حذف نمیکند، اما کمک میکند فروشگاه کوچک زیر فشار آن له نشود و فرصت فکر کردن برای روزهای بهتر را از دست ندهد.
جمعبندی
تورم قرار نیست با آرزو و صبر کردن از بین برود، اما اگر صاحب فروشگاه منفعل بماند، فشار آن میتواند دخل و زندگی یک سوپرمارکت محلی را از هم بپاشد. مدیریت آگاهانه موجودی، قیمتگذاری منطقی، قفسهبندی حرفهای و صرفهجویی هوشمند در هزینهها، تورم را متوقف نمیکند، اما میتواند جلوی عمیق شدن ضرر و خستگی مغازهدار را بگیرد.
مدیر مسئول و سردبیر مجله اینترنتی گهر با بیش از 14 سال سابقه در حوزه وب، برنامه نویسی و سئو .تولید محتوا در پورتال گهر یکی از علاقمندی های من هست و در کنار آن مسئولیت نظارت بر محتوای نویسندگان
